25 05 2011

Emes,Ms nedir?

 

MULTİPL SKLEROZ NEDİR?

Beyin ve omuriliğin (merkezi sinir sisteminin) bir hastalığıdır.

MS beynin görme, konuşma, yürüme gibi fonksiyonlar üzerindeki kontrol kabiliyetini bozar. 


“Multipl” denmesinin nedeni:

• Beyin ve omuriliğin bir çok farklı alanı etkilenir.

• Belirtileri hafif ya da ağır olabilir. Aniden ortaya çıkabilir ya da kaybolabilir. 


“Skleroz” denmesinin nedeni:

• Hastalık beyin ve omuriliğin hasarlı alanlarında sklerozan plaklar, yani sertleşmiş dokular oluşturur. 

• Bir akıl hastalığı değildir. 

• Bulaşıcı değildir. 

• Henüz önlenebilir ya da tamamen tedavi edilebilir değildir. 


Multipl Skleroz hakkında bilinmesi gereken en önemli şey nedir?

Merkezi sinir sisteminin gençler arasında görülen yaygın bir hastalığıdır. 

MS’lilerin aileleri ve yakınlarından oluşan çok daha fazla sayıda kişi ise duygusal, maddi ve fiziksel zorluklarla karşı karşıyadır. 

Genç erişkinler MS’e yakalanma olasılığı en yüksek olanlardır; hem de hayatlarının en verimli yıllarında... 

Her yıl araştırma için dünyada milyonlarca dolar harcanmaktadır. En az bir o kadarı da yardım ve destek için harcanmaktadır. Hastalık nedeniyle kaybolan işgücü değeri ise faturayı ayrıca kabartmaktadır. MS’i daha yakından tanımakla MS’lilerin hayattan daha çok tad almalarını ve MS’ten daha az etkilenmelerini sağlayabilirsiniz. 


MS merkezi sinir sistemini nasıl etkiler?

Merkezi sinir sistemi sinirler boyunca vücudun çeşitli bölgelerine elektriksel mesajlar gönderen bir telefon santralına benzer. 

Bu mesajlar bilinçli ve bilinçsiz tüm hareketlerimizi kontrol eder. 

Multipl Skleroz mesajların düzgün bir şekilde iletilmesini bozar. 

Sağlıklı sinir liflerinin çoğu mesajların iletilmesini kolaylaştıran miyelin denen yağlı bir madde ile çevrelenmiştir. 

MS’de miyelin parçalanır ve miyelinin yerini nedbeleşmiş (sertleşmiş) doku alır. Bu da mesajın geçişini saptırır ya da tümden bloke eder. 

Vücut fonksiyonları kontrol edilemez hale gelir, çünkü: 

• Mesajlar gerektiği gibi iletilemez 

• Mesajlar yanlış bölgeye gider 


Multipl Skleroz’a yol açan nedir?

Bu, tıbbın en büyük sırlarından biridir. 

• Sebep bilinmemektedir

• Bir tedavi bulunamamıştır

• Kimin MS’ye yakalanacağını önceden bilmek mümkün değildir. 


Bu konuda üç yaygın teori vardır: 

I- Virüs Saldırısı 


• Virüsler vücuda girdiklerinde vücut hücreleri içinde hızla çoğalırlar. Çoğu virüsler hızla bazı hastalık belirtilerine yol açar. Yavaş etkileyen belirli bazı virüsler ise daha sonra tekrar ortaya çıkarak yeni belirtilere yol açarlar. Diğer bazı yavaş etkili virüsler ise vücutta herhangi bir hastalığa yol açmadan önce aylar hatta yıllarca gizli kalabilirler. 

• MS bazı yavaş etkili virüsler tarafından meydana getirilebilir ya da bilinen bir virüse karşı gösterilen gecikmiş bir reaksiyon olabilir. 


II- Bağışıklık reaksiyonu

• Vücudumuz, virüsler ve bakteriler gibi hastalık etmenlerini yok eden ve doğuştan gelen bir savunma sistemine sahiptir. 

• Savunma sistemi geri tepebilir ve vücudun kendi hücrelerine saldırabilir. Buna “Oto-immun reaksiyon” denir. 

• MS, vücudun yanlışlıkla kendi dokusuna saldırdığı bir oto-immun reaksiyon sonucunda ortaya çıkmış olabilir. 

III- Kombinasyon

Hem virüsler hem de bağışıklık sistemi reaksiyonu MS’e yol açabilir. 

• Virüsler vücuda girdiğinde hücreler içinde gelişmeye başlarlar. 

• Vücudun savunma mekanizması hem virüslere karşı hemde vücudun kendi hücrelerine karşı tahrip edici olabilir. 


Kimler MS’e yakalanır?

MS hakkında bilmediğimiz o kadar çok şey vardır ki, kimin MS’e yakalanacağını tahmin edemeyiz. 

Gene de kimlerin MS’e yakalanma olasılığının daha yüksek olması hakkında şöyle bir tablo çizilebilir: 

Genç erişkinler

Belirtiler genellikle 20-40 yaşları arasında ortaya çıkar. 15 yaşın altında ve 50 yaşın üstünde nadiren görülür.

Kadınlar

Kadınlar erkeklere göre daha fazla oranda MS’e yakalanırlar. MS hamilelikle ilgili değildir (MS’li hanımlar çocuk sahibi olabilirler).


Ilıman iklim kuşağında oturan insanlar

MS 40-60 derece güney ve kuzey enlemleri arasında sık görülür. Bir bölge Ekvator’a ne kadar yakınsa MS vakası da o kadar azdır.

Sağlık şartlarının iyi olduğu bölgelerde yaşayan insanlar

Bu bölgelerde MS vakası sık görülür. Muhtemelen bu bölgede yaşayan çocuklar MS’e karşı bağışıklık sağlayacak bazı faktörlere maruz kalmamaktadırlar.


MS’in belirtileri çok çeşitlidir.

• Kişiden kişiye değişir

• Aynı kişide zaman zaman değişebilir. 


Dikkat

Aşağıdaki belirtilenlerin her biri başka bir hastalıktan kaynaklanabilir. Doktorunuza mutlaka danışınız. 

MS belirtileri şunları içerir:

• Göz bozukluğu: Çift görme veya gözün irade dışı hareketi 

• Vücudun herhangi bir bölgesinin kısmen veya tamamen felç olması 

• Ellerin Titremesi 

• Mesane ve kalın barsak kontrolunun kaybı 

• Sendelenme veya denge kaybı 

• Dilde peltekleşme gibi konuşma bozuklukları 

• Aşırı halsizlik veya kendini alışılmamış biçimde yorgun hissetme 

• Koordinasyon bozukluğu 

• Uyuşma veya karıncalanma hissi 

• Ayakların belirgin şekilde sürüklenmesi 

Başlangıç belirtileri genellikle hafiftir ve tedavi edilmeden kaybolurlar. Fakat zaman ilerledikçe bunlar daha sık ve daha ağır olabilir.

Tipik tablo akut belirtilerin görüldüğü kısa bir dönem ve bunu izleyen dönemde belirtilerin hafiflemesi ya da haftalar, aylar hatta yıllarca kaybolması şeklinde çizilebilir.

Belirtiler sinir sisteminin tutulan bölgesine göre değişiklik gösterirler. 

Multipl Sklerozu ortaya çıkarmak zor olabilir

İlk belirtinin ortaya çıkışından kesin tanının konmasına kadar çoğunlukla yıllar geçebilir, çünkü:

İlk belirtiler o kadar hafiftir ki kişi bir doktora görünmez bile...

Sinir sisteminin diğer hastalıkları da aynı uyarıcı belirtilerin bazılarını gösterirler.

Gelişmiş tüm laborutuvar teknik imkanlarına rağmen MS’i kesin olarak gösteren ya da ekarte ettiren bir teknik yoktur diyebiliriz.


MS tanısını koymak için iki temel bulgu aranır:

1. Sinir sistemi hasarının belirtileri


Elde ve ayakta hissizlik veya titreme, ani güç kaybı veya felç ortaya çıkabilir (Bu durumda merkezi sinir sisteminin iki ya da daha çok bölgesi tutulmuş olmalıdır). 

2. İyileşmeler ve kötüleşmeler

MS belirtileri diğer sinir sistemi hastalıklarından farklı olarak herhangi bir uyarı olmaksızın ortaya çıkabilir ve kendiliğinden iyileşmeler gösterebilir. MS lilerin çoğu tekrarlayan alevlenmelere rağmen aktif bir hayat sürerler ve hayata olumlu yönden bakmayı öğrenebilirler. MS uygun bir yaklaşımla ele alındığında şikayetler en aza indirgenebilir. FAKAT MS tanısı ümitsizliğe yol açmamalıdır. Çünkü çok az hastada ilerleyici ve ciddi komplikasyonlarla karşılaşılır. 

TEDAVİ

Halen MS için kesin bir tedavi yoktur. Fakat hastaların bağımsız, rahat ve üretken olmalarını sağlamak için çok şey yapılabilir. 


Genel vücut sağlığını korumak:

Herkes gibi MS’lilerin de aktivitelerini sürdürmeleri, besin değeri yüksek bir diyet uygulamaları, kendilerini iyi hissetmek ve dirençlerini korumak için yeterince dinlenmeleri gerekir. 

Enfeksiyonların, özellikle solunum veya idrar yolları enfeksiyonlarının anında tedavi edilmesi son derece önemlidir. 


Fizyoterapi

Egzersiz programları ve kasların çalıştırılması hastaların akut atak döneminin izlerini silmesine ve kas spazmlarının giderilmesine yardımcı olur. Barlar ve diğer yardımcı aletlerle yapılan çalışmalar bir çok hastanın kendine güvenini arttırır. 

Psikoterapi ve Danışmanlık

Kişisel ve grup terapileri hastalara ve ailelerine depresyon, korku ve MS’in yol açtığı sınırlamalarla mücadelede yardımcı olur.

(Ne kadar süreceği belli olmayan iyileşme dönemleri bu hastalığa uyum sağlamayı özellikle güçleştirir). 


İlaç Tedavisi

Multipl Skleroz’un ilaçla tedavisinin iki ana hedefi vardır. Birinci hedef, sinir dokusu içerisinde çoğu zaman hiç durmaksızın süren, miyelin ve akson (sinir teli) yıkımına neden olan ve zaman zaman alevlenen iltihabi süreci kontrol altına almaktır. 

Bu hedefe yönelik ilaçlar içerisinde yer alan steroidler, akut atakların şiddetini ve süresini azaltmak için kullanılır. Steroide yanıt vermeyen ağır atağı olan hastalarda plazmaferez adı verilen, kandaki, bir anlamda iltihaba yol açan maddeleri ayıran bir yöntemin yararlı olduğuna ilişkin bilgi ve gözlemler vardır. 

Sık atak geçiren ve kalıcı özürlülük gelişme eğilimi gösteren hastalarda sinir dokusu içerisindeki iltihabi süreci etkilemek ve sürekli kontrol altında tutmak için ilaç kullanmak gerekir. Uzun süreli tedavi gerektiren yukarıda belirtilen durumlarda sorumlu hekimin, kişiye göre yapacağı değerlendirmeyle azathiopirin ve benzeri özgül olmayan bağışıklık sistemi baskılayıcıları ya da son yıllarda geliştirilen interferon beta türleri ya da glatiramer asetat gibi ilaçlar seçilebilir. 

Multipl Skleroz adı verilen tablonun çeşitli tipleri bulunduğu, herkesin Multipl Skleroz’u kendine özgü olduğu için bu ilaçların etkisi kişiden kişiye değişebilir. Bu ilaçlar bugün için MS’te kesin çözüm olmamakla birlikte, bir grup hastada olumlu sonuçlar alınmaktadır. İlaçların seçimi de yarar ve yan etkilerin değerlendirilmesi de sorumlu hekim tarafından yapılmalıdır. 

Multupl Skleroz tedavisindeki ikinci hedef ise bazı şikayetleri ortadan kaldırmaktır. Örneğin, kas spazmlarını ve sertliklerini ortadan kaldırmak için kas gevşeticiler, idrar problemlerini ortadan kaldırmak için mesane işlevlerini düzenleyici ilaçlar, yorgunluk için amantadin ve benzeri ilaçlar kullanılır. 

Sürekli izleme

MS’in seyri önceden tahmin edilemez, gereksinimler ve sakatlıklar değişebilir. Bu nedenle sürekli tıbbi gözetim esastır. Ortaya çıkabilecek bütün tıbbi sorunlar MS’e bağlı olmayabilir. Ancak bir doktor belirtilerin tedavi gerektiren başka bir hastalığa bağlı olup olmadığını saptayabilir. 


TIBBİ YARDIM

Klinikler ve araştırma merkezleri.

Birçok ülkede teşhis imkanları ve MS hastalarının ihtiyaçlarına uygun çeşitli tedavi merkezleri mevcuttur.

Özel cihazlar.

Örneğin asansörler, yürüteçler, ev işlerinde yardımcı aletler ve tekerlekli sandalyeler sosyal hizmet birimlerinden, sağlık merkezlerinden ya da MS derneğinin şubelerinden ödünç ya da satın alınabilir.


PSİKO - SOSYAL YARDIM

Grup terapileri ortak problemlerin tartışılması ve çözümlerin karşılaştırılmasını sağlar, örneğin kişiler arası problemler, cinsel problemler, iş ya da toplum hayatındaki zorluklar gibi.

Pratik yardım.

Evin düzenlenmesi, taşınma, mesleki eğitim ve işe yerleştirme gibi konuları kapsar.

MS’lilere ve ailelerine yardım için gelişmiş birçok ülkede MS dernekleri aşağıda sunulan hizmetleri gerçekleştirmektedir. Ümit ederiz ki derneğimiz kısa bir süre sonra örgütlenmesini tamamlayarak aşağıdaki yardımları MS’lilere sunabilecektir. 


BOŞ VAKİTLERİ DEĞERLENDİRME

Hobi toplantıları, spor çalışmaları, açık hava gezileri gibi faaliyetler birçok MS’li için eğlenme, arkadaşlık ve egzersiz olanağı sağlar.

EGİTİM

Danışma servisleri

Özel yayınlar ve makaleler hastaları ve kamuoyunu araştırmalardaki son gelişmelerden haberdar eder.

Ev ziyaretleri.

Hastalar arasındaki ilişkileri sürdürür, sosyal ve zihinsel uyarım sağlar, aile üyelerine kendi ilgi alanlarını sürdürme şansı verir.

Seminerler ve yayınlar

Doktorlara ve hemşirelere, ailelere ve terapistlere en son tedavi yöntemleri hakkında bilgi verir.

Yardım nereden sağlanabilir?

Multipl Skleroz Derneği, İSTANBUL
Büyükdere Caddesi, Hukukçular Sitesi 
No: 24 Kat: 2 D: 21, 
34387 Mecidiyeköy - İSTANBUL
Tel: (0212) 275 22 96, 275 22 97
Doktorunuz sizin dernekle temasınızı sağlayabilir. 


ARAŞTIRMA

MS’in sebebi, tedavisi ve önlenmesine ilişkin ARAŞTIRMALAR halkın ve özel kuruluşların desteğiyle sürmektedir. 
Miyelin incelenmekte,ve nasıl yapıldığı, MS’le nasıl değiştiği araştırılmaktadır. 

Doku bankaları MS hastalarından elde edilen ve laboratuar deneylerinde kullanılan doku ve örnekleri saklar. 

MS’in erken dönemlerinde tanınmasını sağlayacak teşhis yöntemleri geliştirilmektedir.


Deneyler

MS’in nedenini bulma konusunda ümitlerimiz toplanan bilgiler sayesinde giderek artmaktadır. 

İlaçlar

MS tedavisinde etkili olabilecek ilaçlar denenmektedir.

İmmunoterapi araştırmaları sürdürülmektedir. Vücudun bağışıklık meka-nizmasını değiştirecek ve hastalıkla mücadele eden hücreleri uyaracak ilaçlar üzerinde çalışılmaktadır.


PARA, ZAMAN ve SABIR MS’in üstesinden gelmek için gereken anahtarlardır. 

ÖYLEYSE NE YAPMALI


MS’lilerin ve onların ailelerine siz yardım edebilirsiniz.

• MS hakkındaki gerçekleri öğrenin ve başkalarına da öğretin. 

• Gönüllü çalışmalar programına katılın ve MS hastaları için pratik yardımlar sağlayın. 

• MS derneğine gelir getirecek aktivitelere katılın, derneğe üye olun, kampanyalarda görev alın. 

• Fiziksel özürlü insanların toplumda yaşamasını kolaylaştıran yasaların çıkarılmasına destek verin. 

Örneğin, bütün halka açık yerlere rampaların ve asansörlerin konması 

• Özürlülere uygun tuvaletlerin yapılması 

• Özürlülerin toplu taşıma araçlarından faydalanması v.s.   

Türk Nöroloji Derneği Multipl Skleroz Çalışma Grubu MS alanında çalışan deneyimli nörologlardan oluşmaktadır.

 

MS tanısı kafa karışıklığı ve endişe yaratabilir. Birçok hastalıkta olduğu gibi “Neden ben?” sorusu sorulabilir. Reddetme, kızgınlık, öfke ve suçlamalar olabilir. Size MS tanısı konduğunda kendinizi kötü hissetmeniz olağandır. Bu aşamalarda pek çok yerden doğru ya da yanlış bilgilere ulaşılır. İnternet karıştırılır. Unutmayınız ki internet ortamında bilimsel olarak doğrulanmamış bilgiler de bulunmaktadır. Farklı kaynaklardan, hatta konunun uzmanı olmayan hekimlerden de yanlış bilgilendirmeler olabilir. MS’in gerçeklerini öğrendikçe bazı endişe ve korkularınızın abartılı olduğunu göreceksiniz. Hastalıkla en iyi düzeyde mücadele etmek için doğru bilgiye ulaşmanız ve ileriye bakmanız önemlidir. Yapmanız gereken şey konu ile ilgili bir hekime başvurmanız ve sorularınızın cevaplarını almanızdır.

 

Adres :
Türkiye MS Derneği
Büyükdere Caddesi Hukukcular Sitesi
No:24 Kat:2 Daire:21 34387 Mecidiyeköy / İSTANBUL
 
Tel :
0 212 275 22 96 - 275 22 97
 
e-mail :

 

 

35
0
0
Yorum Yaz